درس 6 مدیریت مخاطرات طبیعی قسمت اول

مخاطره و بحران

مخاطرات طبیعی

به فرایندهایی مانند زمین لرزه ،سیل ،رانش زمین ، خشکسالی و نظایرآن گفته می شودکه موجب می شود سلامتی و حیات انسان ها و موجودات زنده را تهدید کند و یا به اموال و دارایی های انسان هاخسارت وارد کند.

بحران های طبیعی

تعریف بحران طبیعی:

بحران پیشامدی است که به صورت ناگهانی و گاهی شدید رخ می دهد و به وضعیت خطرناک و ناپایدار برای فردیا جامعه می انجامد.

پیامدهای وقوع بحران های طبیعی:

بحران باعث به وجود آمدن شرایطی می شود که برای برطرف کردن آن نیاز به اقدامات اساسی وفوری و فوق العاده است. مخاطرات طبیعی مانند زلزله وسیل و ..می توانند بحران به وجود بیاورند.

مدیریت مخاطرات طبیعی

تعریف مدیریت مخاطرات طبیعی

مدیریت مخاطرات، کلیه اقداماتی است که از طریق آنها بتوان از بروز حوادث ناگوار، پیشگیری نمود یا در صورت بروز آن حادثه، بتوان اثرات آن را کاهش داده و آمادگی لازم را برای امداد رسانی سریع و بهبود اوضاع فراهم نمود.

مراحل اصلی مدیریت مخاطرات طبیعی

مدیریت مخاطره در سه مرحله یعنی

قبل از وقوع،

حین وقوع

و بعد از وقوع مخاطره فعالیت هایی را انجام می دهد

مسئولیت مدیریت بحران درکشور

در کشور ما مسئولیت مدیریت بحران بر عهده «سازمان مدیریت بحران» وابسته به «وزارت کشور» است.در همه استان ها اداره کل مدیریت بحران وجود دارد که زیر نظر استانداری آن استان فعالیت می کند.

وظایف سازمان مدیریت بحران کشور

این سازمان که بخشی از فعالیت های آن مر بوط به مخاطرات طبیعی است، وظیفه آمادگی و پیشگیری از بحران ها، مدیریت آنها و ارائه کمک های اولیه به آسیب دیدگان و ساماندهی و بازسازی مناطق آسیب دیده را به عهده دارد و در انجام وظایف خود از کلیه ظرفیت های موجود مانند وزارتخانه ها و سازمان های دولتی و نیروهای نظامی و انتظامی و سازمان های امدادی و ...کمک می گیرد و فعالیت های آنها را برای مقابله با بحران هماهنگ می کند.

مدیریت زمین لرزه

مدیریت پیش از وقوع زمین لرزه

به طورکلی زمین لرزه ها غیرقابل پیش بینی هستند اما انسان تلاش میکند بتواند این حادثه ناگواررا پیش بینی کند.اگر از بزرگترها بپرسید که چه علائمی قبل از زمین لرزه می تواند ما را از خطر آن آگاه کند ممکن است پاسخ بدهندکه در زمان های نزدیک به وقوع آن جانوران حرکات غیر عادی از خود نشان می دهند برای مثال سگ ها بی وقفه واق واق می کنند و یاموش ها از لانه خود فرار می کنند و… علت این امر نیز تفاوت در حساسیت حواس جانوران نسبت به انسان است.

نشانه های قبل از وقوع زمین لرزه

الف) کاهش لرزشهای کوچک زمین در راستای گسل ها

این لرزش ها فقط توسط دستگاه های حساس لرزه نگار ثبت می شوند. درزمانی که این لرزش ها متوقف شوند، امکان تجمع انرژی بیشترمی شود و ممکن است در اثر تخلیه یک باره انرژی، زمین لرزه شدیدتری، رخ دهد.

ب) تغییر در آبهای زیرزمینی

قبل از وقوع زمین لرزه در اثر فشار بر لایه ها یپوسته زمین، ممکن است سطح آب زیرزمینی (در چاه ها، چشمه ها و قنات ها) بالا یا پایین برود یا ترکیب شیمیایی آنها تغییر یابد که این ها، می توانند نشانه هایی از وقوع احتمالی زلزله باشند.

پ) بررسی تغییر اندازه فاصله بین شکستگیهای پوسته زمین به وسیله دستگاهای دقیق و عکسهای هوایی و تصاویر ماهوارهای، راه دیگری برای پیشبینی احتمالی وقوع زلزله است.

ت)امروزه با استفاده از وسایل پیشرفته مانند سیستم های هشدار لرزه ای می توان علائم را قبل از وقوع زلزله دریافت و وقوع آن رااطلاع رسانی کرد.

مدیریت زمین لرزه در قبل از وقوع زمین لرزه

1- ساختمان ها باید مقاوم سازی شوند و اصول طراحی و مهندسی ساختمان و مقررات مربوط به آنها رعایت گردد.

2- از ساختن سکونتگاه ها و مراکز فعالیت انسانی و شهرها دراطراف مناطقی که گسل ّ های فعال دارند جلو گیری شود.

3- مراکز امداد و نجات و پناهگاه ها و چادرها و لوازم اضطراری متناسب با تمرکز جمعیت در مناطق مختلف توزیع و تأسیس شود.

راهکارهای مقابله با زمین لرزه برای گروه های مختلف مردم به روش های مختلف آموزش داده شود(آموزش همگانی).

نقاط امن پناه گیری را در خانه، مدرسه، محل کار و ...شناسایی کنیم .

قفسه های کتاب و اشیا و گلدان های آویز، لوله آبگرمکن و .. وسایلی که ممکن است با لرزش سقوط کنند را محکم کنیم.

کیف کمک های اولیه تهیه کنیم و آن را در محل مناسب قرار دهیم.

مساکن روستایی وشهری در زمان وقوع زمین لرزه

در زمان وقوع زلزله، مساکن روستایی بیش از ساختمان های شهری آسیب می بینند. زیرا مصالح به کار رفته در ساختمان های شهری نسبت به سکونتگاه های روستایی از مقاومت بیشتری برخوردارند.ساختمان هایی که براساس اصول مهندسی ساخته می شوند درزمان وقوع زلزله کمتر آسیب دیده و تلفات انسانی خیلی کمتری به دنبال دارند.

مدیریت در زمان وقوع زمین لرزه

بهتر است در زمان وقوع زمین لرزه خونسردی خود را حفظ کنیم و ازساختمان های بلند فاصله گرفته و به زمین های باز پناه ببریم و چنانچه داخل ساختمان هستیم بهتر است در محل مناسب و امن در ساختمان پناه بگیریم. برای مثال کنار ستون های اصلی ساختمان یاگوشه دیوارها از پنجره ها و دیوارهای داری پنجره و شیشه فاصله بگیرید. برای محافظت بدن از سقوط اجسام می توانیم به زیر میزهای چوبی محکم پناه برده و برای جابه جا نشدن میز باید پایه های ان را محکم بچسبیم.

هنگام وقوع زمین لرزه بعد از پناه گرفتن باید با دو دست از سر خود مواظبت کرده و نباید محل پناهگاه را کنیم.

از پله و آسانسور استفاده نكنیم.

اگر در خیابان هستیم از ساختمانهای بلند و تیرهای چراغ برق و تابلوی مغازه ها فاصله بگیریم و اگر درحال رانندگی هستیم خورورا در کنار خیابان یا جاده و دور از ساختمان های بلند یا تیرهای برق و متوقف کنیم و تا پایان زمین لرزه در خودرو بمانیم.

مهم ترین مشکلات پس از وقوع زمین لرزه و تاثیرات آن

آنچه در اغلب زلزله ها سبب خسارت می شود و تلفات انسانی را بیشتر می کند، ویرانی ناشی از خود زلزله نیست بلکه مشکلاتی است که پس از وقوع زلزله رخ می دهد؛ برای مثال، آتش سوزی ها، انفجار لوله های گاز، لغزش های زمین، پس لرزه ها،اتصال کابل های برق.

مدیریت بعد از زمین لرزه

1- پس از وقوع زمین لرزه باید مواظب پس لرزه ها باشیم، ساختمان های نیمه مخروبه ممکن است در پس لرزه ها فروبریزند.

2- باید سریعا برق و شیرهای آب و گاز را بسته و محل را ترک کنیم

3- تا حد ممکن بر روی آوار حرکت نکنیم چون امکان دارد افرادی زیر فضای خالی آوار وجود داشته باشند که حرکت ما باعث ریزش آوار بر روی آنها شود.

5- اسکان موقت زلزله زدگان و برپا کردن چادرهای امداد و استقرار مراکز درمانی در مناطق مناسب و رسیدگی به مصدومان باید باسرعت و دقت انجام شود. درصورت نیاز با رعایت نظم و هماهنگی به نیروهای امدادی و به آسیب دیده ها یا گیرافتاده ها کمک کنیم.